703 Obserwatorzy
102 Obserwuję
literatkakawy

Literatka kawy.

Proza, poezja, architektura. Wrażenia z ostatnio przeczytanych książek, garść informacji z rynku wydawniczego oraz okazyjne wynurzenia literaturą inspirowane.

Teraz czytam

Bodo wsrod gwiazd
Anna Mieszkowska
Modernizmy. Architektura nowoczesności w II Rzeczypospolitej Tom 2. Katowice i województwo śląskie
Andrzej Szczerski, Zbigniew Kadłubek
Przeczytane:: 73/366 stron
Plantageneci. Waleczni królowie, twórcy Anglii
Dan Jones
Przeczytane:: 32/640 stron
Grobowiec Lenina
David Remnick
Przeczytane:: 84/580 stron

Podsumowanie marca

I

 

Miesiąc rozpoczął się od ogłoszenia książek nominowanych do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. W gronie 10 najlepszych reportaży minionego roku znalazły się:

 

  1. Swietłana Aleksijewicz Czasy secondhand. Koniec czerwonego człowieka, wyd. Czarne;
  2. Magdalena Grzebałkowska Beksińscy. Portret podwójny, wyd. Znak;
  3. Iza Michalewicz Życie to za mało. Notatki o stracie i poszukiwaniu nadziei, wyd. Zwierciadło;
  4. Piotr Nesterowicz Cudowna, wyd. Dowody na istnienie;
  5. Michał Olszewski Najlepsze buty na świecie, wyd. Czarne;
  6. Göran Rosenberg Krótki przystanek w drodze do Auschwitz, wyd. Czarne;
  7. Paweł Smoleński Oczy zasypane piaskiem. Notatki z Palestyny, wyd. Czarne;
  8. Witold Szabłowski Tańczące niedźwiedzie. Reportaże z transformacji, wyd. Agora;
  9. Drauzio VVarella Ostatni krąg. Najniebezpieczniejsze więzienie Brazylii, wyd. Czarne;
  10. Ewa Winnicka Angole, wyd. Czarne.

 

Wnioski?

Po pierwsze:

Po raz kolejny wśród nominowanych prymat wiedzie wydawnictwo Czarne. Nie ma w tym nic dziwnego, w końcu nakładem tego wydawnictwa ukazały się wszystkie nagrodzone książki w historii tej nagrody. Czy i tym razem tak będzie?

 

Po drugie:

Nominacje otrzymały jedynie trzy książki zagraniczne, co znacznie zwiększa szanse naszych rodaków na zdobycie nagrody, po raz pierwszy w jej pięcioletniej historii.

 

Po trzecie:

Tematyka. W tym roku wśród nominowanych nie ma wybijającego się tematu. Znajdziemy kilka komentarzy na tematy bieżące, ale pojawiają się również nostalgiczne (lub może bardziej traumatyczne) powroty do przeszłości. Jest Auschwitz, Bliski Wschód, transformacja, angielska ziemia obiecana, jest też i „Matuszka Rasija”. Zabrakło Ukrainy, ale przypuszczam, że reportaże ze wschodniego frontu zaznaczą się wyraźniej w przyszłorocznej stawce.

 

Finałową piątkę poznamy w kwietniu, natomiast laureat zostanie ogłoszony 14 maja 2015 r.

 

 

II

 

Dobra passa polskich autorów trwa i nie objawia się jedynie w reportażu. Laureatem Międzynarodowej Nagrody im. Herberta został Ryszard Krynicki, wybitny poeta i tłumacz (ma w swoim dorobku m.in. przekład wierszy Celana), współtwórca wydawnictwa a5. Warto dodać, że jest to pierwszy Polak, który otrzymał tę nagrodę (wcześniej byli to William Stanley Merwin oraz Charles Simic).

Uroczyste wręczenie nagrody odbędzie się 12 maja w Teatrze Polskim w Warszawie.

 

 

III

 

Ogłoszono listę książek zakwalifikowanych do jubileuszowej nagrody Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Przeważają zdecydowanie książki polskich autorów (co również zwiększa szanse Polaka na precedensowe otrzymanie owej nagrody), w tym „oczywiste oczywistości”, czyli Jacek Dehnel, Wioletta Grzegorzewska, Paweł Huelle, Elfriede Jelinek, Łukasz Orbitowski, Andrzej Stasiuk, Olga Tokarczuk, Magdalena Tulli, czy Serhij Żadan. Obok znanych i docenianych nazwisk pojawiają się również te mniej znane, te które pojawiły się na rynku nakładami mniejszych wydawnictw i nie miały szans na promocję w mediach ogólnopolskich. Na ogłoszenie nominacji przyjdzie nam poczekać aż do sierpnia, więc mamy dużo czasu na zapoznanie się ze zgłoszonymi pozycjami. Ich pełna lista dostępna jest tutaj.

 

 

IV

 

Nominacji ciąg dalszy. Tym razem czas na Warszawę i jej własną nagrodę literacką. W kategorii proza nominację otrzymały książki:

  1. Andrzej Stasiuk „Wschód” (wyd. Czarne)
  2. Olga Tokarczuk „Księgi Jakubowe” (Wydawnictwo Literackie)
  3. Magdalena Tuli „Szum” (Znak)

 

Kategoria poezja przedstawia się w następujący sposób:

  1. Jerzy Górzański „Wszystko jest we wszystkim” (Biblioteka "Toposu")
  2. Urszula Kozioł „Klangor” (Wydawnictwo Literackie)
  3. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki „Kochanka Norwida” (Biuro Literackie)

 

Nagrody wręczane są również w kategoriach „literatura dziecięca” oraz „edycja warszawska” (pełna lista dostępna tutaj). Ponadto wręczana jest nagroda specjalna, tytuł Warszawskiego twórcy, który do tej pory otrzymali tacy autorzy, jak Tadeusz Konwicki, Józef Hen, czy Wiesław Myśliwski.

Ogłoszenie zwycięzców nastąpi 24 kwietnia.

 

V

 

Czas wyjrzeć poza nasze polskie poletko i sprawdzić, co dzieje się w „wielkim świecie”. Tam również nominacje i to wyjątkowo międzynarodowe. 24 marca w Kapsztadzie ogłoszono bowiem listę autorów nominowanych do The Man Booker International Prize, czyli międzynarodowemu odpowiednikowi angielskiej nagrody Bookera. To przyznawane co drugi rok wyróżnienie trafia do pisarza, który albo tworzy w języku angielskim, albo na rynku dostępne są angielskie tłumaczenia jego dzieł. W tym roku lista nominowanych prezentuje się wyjątkowo interesująco, głównie ze względu na przewagę autorów pochodzących z dość egzotycznych (z punktu widzenia Europejczyka) państw:

 

  1. César Aira (Argentyna)
  2. Hoda Barakat (Liban)
  3. Maryse Condé (Gwadelupa)
  4. Mia Couto (Mozambik)
  5. Amitav Ghosh (Indie)
  6. Fanny Howe (Stany Zjednoczone)
  7. Ibrahim al-Koni (Libia)
  8. László Krasznahorkai (Węgry)
  9. Alain Mabanckou (Republika Konga)
  10. Marlene van Niekerk (RPA)

 

W tym miejscu należą się ogromne podziękowania wydawnictwu Karakter, którego nakładem ukazały się w naszym kraju książki dwóch nominowanych autorów: Mia Couto („Lunatyczna kraina” 2010) oraz Alaina Mabanckou („Kielonek” 2008, „Afriaca psycho” 2009, „Black Bazar” 2010 oraz „Jutro skończę 20 lat” 2012). W księgarniach (lub może szybciej w antykwariatach lub bibliotekach) przy odrobinie szczęścia znajdziemy również polski przekład powieści Maryse Condé („Ja, Tituba, czarownica z Salem” W.A.B. 2007), Amitava Ghosh’a (m.in. „Chromosom z Kalkuty” Zysk i S-ka 2002, „Koło rozumu” Zysk i S-ka 2001, „Na prastarej ziemi” Zysk i S-ka 2013) oraz László Krasznahorkaia („Melancholia sprzeciwu” W.A.B. 2007, „Szatańskie tango” W.A.B. 2004, „Wojna i wojna” W.A.B. 2011).

Zwycięzcę poznamy 19 maja.

 

 

VI

 

Na koniec wiadomość, która z pewnością zasmuciła wielu fanów fantastyki. 12 marca w wieku 66 lat zmarł Terry Pratchett, twórca słynnej serii „Świat dysku”, autor wielu powieści w których fantastyka mieszała się z inteligentnym poczuciem humoru. Autor od lat zmagał się chorobą Alzhaimera, co jednak powstrzymywało go od dalszego tworzenia. W tym roku możemy spodziewać się kolejnej odsłony serii, którą autor ukończył latem minionego roku. Czy na tym koniec? Znając życie właściciele praw autorskich i wydawcy postarają się, żeby „The Shepherd's Crown” nie był ostatnią częścią cyklu.